تست عنوان
close
فدراسیون سرآمدان علمی ایران | اخبار | بررسی وضعیت حاصلخیزی زمین کشاورزی در ایران
متن خبر

تاریخ خبر : ۱۳۹۶/۰۶/۱۵

تعداد بازدید : ۱۱۶

تعداد رای : ۱

بررسی وضعیت حاصلخیزی زمین کشاورزی در ایران

پژوهشی در یکی از انتشارات نیچر توسط ۴ پژوهشگر ایرانی، وضعیت بحران آب و کشاورزی را در ایران بررسی کرده است. طرح‌های مختلف برای خودکفایی در کشاورزی و 92 درصد منبع آبی که در این حوزه مصرف می‌شود از مسائلی است که سال‌ها است در ایران توسط کارشناسان بحث می‌شود؛ برخی بر این باورند که با این روند در آینده میزان منابع آب ایران کافی نیست و برخی دیگر هم معتقدند توسعه کشاورزی برای حفظ امنیت غذایی در ایران لازم است.

منابع زمین برای تولید مواد غذایی تا ۹ میلیارد نفر کافی است، اما شرایط خاورمیانه فرق می‌کند. پژوهشی در مجله Scientific Reports توسط ۴ پژوهشگر ایرانی، وضعیت بحران آب و کشاورزی را در ایران بررسی کرده است. طرح‌های مختلف برای خودکفایی در کشاورزی و 92 درصد منبع آبی که در این حوزه مصرف می‌شود از مسائلی است که سال‌ها است در ایران توسط کارشناسان بحث می‌شود؛ برخی بر این باورند که با این روند در آینده میزان منابع آب ایران کافی نیست و برخی دیگر هم معتقدند توسعه کشاورزی برای حفظ امنیت غذایی در ایران لازم است. برای پاسخ دادن به این ابهامات، پژوهشی از 4 پژوهشگر ایرانی (محسن مسگران، کاوه مدنی، حسین هاشمی و پویا آزادی) در مجله مذکور منتشر شد. این تحقیق بر اساس مکان، نوع خاک و متغیرهای اقلیمی به 6 قسمت مختلف تقسیم شد و از کیفیت کشاورزی در این مناطق، طبق متغیرهای مختلف گفته شد.
با توجه به این تحقیق شاید بتوان نتیجه گرفت برای خودکفا شدن در تولیدات کشاورزی، باید نگاه زیست محیطی تری به آب و خاک وجود داشته باشد.

در ابتدای این تحقیق در رابطه با شرایط امنیت غذایی آمده است؛ «آمار جدید نشان می‌دهد، با توجه به روند افزایش جمعیت برای تامین مواد غذایی جمعیت 9.1 میلیاردی در سال 2050 باید میزان تولید محصولات کشاورزی 70 درصد افزایش پیدا کند، امنیت غذایی در کشورهای در حال توسعه به علت افزایش جمعیت نگران کننده تر هم هست. در واقع اینکه برای رسیدن به چنین هدفی آیا منابع آبی و زمینی کافی وجود دارد، موضوع ارزیابی‌های جهانی زیادی بوده است.

پاسخ ارزیابی‌های مختلف به این سوال امیدوار کننده است و منابع کافی برای تامین غذای کره زمین در سال 2050 وجود دارد، اما شرایط برای کشورهای خاورمیانه و آفریقا شمالی فرق دارد، ایران به عنوان یک کشور بزرگ در این منطقه سال‌ها است اهداف بلندپروازانه‌ای برای دستیابی به خودکفایی در مواد غذایی دارد، در این تحقیق در این رابطه نوشته شده است: «برنامه ایران برای خودکفایی در گندم از سال 1990 میلادی شروع شد، اما میزان تولید گندم در ایران به میزان کمی افزایش یافته و این یعنی هرگز واردات دانه به ایران کاهش پیدا نکرده است».

در تحقیق منتشر شده در این مجله وضعیت زمین‌های ایران برای کشاورزی با بررسی پارامترهای مختلف ارزیابی شده است، براساس این تحقیق اگر بخواهیم کیفیت زمین ایران را بر اساس مکان نگاری و خاک بررسی کنیم متوجه می‌شویم که 74 درصد زمین ایران یعنی حدود 120 میلیون هکتار، برای کشاورزی نامناسب است. در این رابطه در این تحقیق آمده است: «این آمار نشان می‌دهد که بدون در نظر گرفتن متغیرهای اقلیمی و منابع آب برای اکثریت زمین ایران در مرکز، شرق و جنوب شرقی ایران پتانسیل کمی برای کشاورزی دارد». اما اوضاع با درنظر گرفتن شرایط خاص اقلیمی ایران، بدتر می‌شود؛ تنها ۱۱درصد زمین های ایران شرایط مناسبی برای کشاورزی دارند. اگر بخواهیم شرایط اقلیمی ایران را برای انجام کشاورزی در نظر بگیریم وضعیت بدتر هم می‌شود، بر اساس تحقیق انجام شده 98 درصد ایران در وضعیت فراخشک، خشک و نیمه خشک قرار دارد. اوت و ژانویه به ترتیب خشک‌ترین و مرطوب‌ترین ماه‌ها در ایران است، همچنین نیمی از کشور در چند ماه سال در شرایط فراخشک قرار دارد. این شرایط در فصل تابستان باعث می‌شود منابع آب ایران تبخیر شود و از سوی دیگر میزان آب مورد نیاز گیاه هم برخی مواقع افزایش پیدا کند که این باعث می‌شود در فصل تابستان یا برداشت محصولات کشاورزی کاهش پیدا کند یا کلا برداشت محصولات کشاورزی از بین برود.

در قسمتی از این تحقیق آمده است؛ «تقریبا همه‌ مناطق مرکزی ایران (یزد، سمنان، استان مرکزی و اصفهان)، اکثر مناطق شرقی (خراسان جنوبی و جنوب خراسان رضوی)، جنوب شرقی (سیستان و بلوچستان و کرمان) ایران برای کشاورزی دیم نامناسبند. تقریبا در کل شرق ایران فقط شمال خراسان رضوی وضعیت خوبی برای کشاورزی دیم دارد. در واقع حدود ۱۱درصد از سطح ایران شرایط مساعد برای کشت دیم دارد. اما برای مشخص شدن شرایط مزارع ایران در این تحقیق 1.2 میلیون هکتار از 24 میلیون هکتار مزارع ایران بررسی شد و بر اساس آن شرایط نیمی از زمین‌های ایران برای کشاورزی نامناسب است. بر این اساس نه تنها کمبود آب یکی از مسائل زیست‌محیطی ایران است و مانع توسعه کشاورزی می‌شود، بلکه نبود زمین‌های مناسب از دیگر عواملی است که مانع توسعه کشاورزی در ایران می‌شود. در تحقیق منتشر شده در انتشارات نیچر نوشته شده است: «در آینده فشارهای زیست‌ محیطی امکان گسترش زمین را در ایران محدود می‌کند.» البته در این تحقیق از راه حل این مسئله هم نوشته شده است: «توزیع زمین‌های کشاورزی از زمین‌های بی کیفیت به زمین‌های مناسب‌تر می‌تواند شرایط تولید محصولات و توسعه کشاورزی را بهبود بخشد. البته این کار به نقشه دقیقی از زمین‌های کشاورزی در ایران نیاز دارد که چنین چیزی در ایران وجود ندارد. فعالیت‌های کشاورزی بدون سود در مناطق نامناسب باید قطع شود چرا که این اقدام نسبت به هزینه‌ای که دارد سود کمی دارد.»

در پایان این تحقیق در قسمت نتیجه‌گیری آمده است: «افزایش ظرفیت تولید غذا در ایران باید از طریق اجرای برخی روش‌های مدرن کشاورزی صورت بگیرد، مخصوصا در مناطقی که زمین نامناسبی دارند. برای رسیدن به خودکفایی غذایی ایران باید بین امنیت غذایی و کمبود آب تعادل ایجاد کرد. این نتیجه‌گیری برای بسیاری از کشورهای این منطقه که آب آنها برای کشاورزی بلندمدت کم است هم وجود دارد.»

برای مشاهده این مقاله، لینک مقاله را کلیک نمایید.

نظرات

پاسخ به نظــر بازگشت به حالت عادی ثبت نظر

نـــام
ایمیل
نظر شما
کارکترهایی که در تصویر می بینید را وارد نمایید. (حساس به حروف کوچک و بزرگ)

نظرات

0 0

محسن - ‏۱۳۹۶/۰۶/۱۶

البته این ژورنال scientific reports هر مقاله ای را فارغ از کیفیتش بعد از پرداخت هزینه مربوطه چاپ می کند. سیاست این مجله این است که خود خوانندگان باید اهمیت مقاله را مشخص کنند. در نتیجه چاپ مقاله در این ژورنال چندان نشان دهنده کیفیت کار نیست. متاسفانه تعداد زیادی از محققان داخلی اخیرا در این ژورنال مقالات خود را چاپ کرده اند و هزینه زیادی هم برای چاپ مقاله در این ژورنال پرداخته اند . In this journal a paper is not assessed based on its perceived importance, significance or impact, but rather is considered solely on its scientific validity . http://www.nature.com/srep/journal-policies/referees#criteria

پاسخ
پاسخ مسئول سایت :
با سلام
ضمن تشکر از ثبت نظر جنابعالی، در خصوص دریافت هزینه چاپ مقاله در برخی مجلات به عرض می رسد دریافت وجه به معنی بی کیفیت بودن مقالات آن مجله نیست، بلکه به دلیل سیاست دسترسی آزاد آن مجله است. به این معنی که برخی مجلات هزینه های خود را از فروش مقالات چاپ شده به خوانندگان مقاله دریافت می کنند و برخی مجلات دیگر هزینه های خود را از نویسندگان مقاله دریافت می کنند و مقالات منتشر شده را بصورت رایگان در اختیار دیگران قرار می دهند.
علاوه بر این مجله مذکور چندین مرحله داوری را نیز برای چاپ مقاله درنظر دارد.

با احترام