متن خبر

تاریخ خبر : ۱۳۹۸/۱۱/۲۴

تعداد بازدید : ۵۶۱

تعداد رای : ۱۱۱

یک توصیف از سیستم‌های پیجیده: از شایعه تا واقعیت

در پژوهشی که توسط دکتر عباس‌علی صابری از دانشگاه تهران و همکارانش در کشور آلمان صورت گرفته است، روشی پیدا شده است که تنها با نگاه کردن به بیشترین مقدار جهشی که سیستم از خود نشان می‌دهد می‌توان به فیزیک توصیف کننده‌ی سیستم پی برد. نتایج این پژوهش در آخرین شماره نشریه نیچر فیزیک به چاپ رسیده است.

بسیاری از پدیده‌های طبیعی نظیر انتشار بیماری، پخش شایعه، گسترش ترافیک و یا پخش آلاینده‌ها در محیط و یا مکانیزم توسعه تومورهای سرطانی و درمان‌های مبتنی بر ارسال دارو به محل آسیب‌دیده و نیز نحوه‌ی تعامل نورون‌ها در سیستم مغزی انسان و ...، تنها نمونه‌هایی از سیستم‌های پیچیده هستند که قابل توصیف با مدل ساده‌ای به‌نام تراوش یا percolation هستند. در این مدل، "همه‌گیر شدنِ" یک خاصیت در سیستم‌های خیلی بزرگ (اصطلاحا گذار فاز) می‌تواند به‌صورت ناگهانی و یا به‌صورت پیوسته رخ دهد، ولی برای سیستم‌های کوچک همواره همه‌گیر شدن با یک جهش قابل ملاحظه همراه است. این جهش در واقع در کسری از اعضای مرتبط سیستم است که دچار آن خاصیت (مثلا بیماری) شده‌اند.

 

اما فیزیک توصیف کننده‌ی هریک از پدیده‌های ذکر شده در بالا بسیار وابسته به این است که اعضا چگونه با یکدیگر در تعامل هستند (مثلا آیا شایعه را با اینترنت پخش می‌کنند یا با تلفن همراه و یا با زبان). به بیان دقیق‌تر، توپولوژی شبکه‌ای که اعضا بر روی آن با یکدیگر برهم‌کنش می‌کنند بسیار در فیزیک توصیف کننده‌ی سیستم‌ها تعیین کننده است.

 

در پژوهش اخیر که توسط دکتر عباس‌علی صابری (دانشکده فیزیک دانشگاه تهران) و همکارانش در کشور آلمان صورت گرفته است، روشی پیدا شده است که تنها با نگاه کردن به بیشترین مقدار جهشی که سیستم از خود نشان می‌دهد می‌توان به فیزیک توصیف کننده‌ی سیستم پی برد. درواقع به بیان دقیق‌تر، تابع توزیع این جهش‌ها مستقل از نوع سیستم قابل توصیف با تابع توزیع "گامبل (Gumbel)" در ریاضیات است که درمورد وقایع بسیار نادر ابداع شده است. این نظریه بر روی بسیاری از مدل‌های فیزیکی و نیز شبکه‌های واقعی نظیر شبکه برهم‌کنش پروتئین- پروتئین در انسان و نیز شبکه‌ی تعامل ویکی‌پدیا مورد آزمایش قرار گرفت که همگی صحت این نظریه را تایید کردند.

 

این پژوهش در مجله‌ی بسیار معتبر علمی "نیچر فیزیک" تحت عنوان Universal Gap Scaling in Percolation به چاپ رسیده است. برای مشاهده جزئیات این پژوهش، لینک مقاله را کلیک نمایید.

 

نشریه نیچر فیزیک یکی از معتبرترین نشریات حوزه فیزیک و مجموعه انتشارات نیچر می باشد. این نشریه از سال 2005 منتشر شده و دارای ضریب تأثیر (IF) حدود 20 می باشد.

تاکنون فقط 2 مقاله با آدرس (affiliation) موسسات ایرانی در این نشریه منتشر شده است. یکی از این مقالات با آدرس دانشگاه صنعتی شریف (بعنوان سومین آدرس نویسنده) و دیگری با آدرس دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان (بعنوان دومین آدرس نویسنده) می باشند. مقاله دکتر عباسعلی صابری سومین مقاله ایران در این نشریه بوده که آدرس اول ایشان، دانشگاه تهران بوده است. بعبارتی این اولین مقاله با آدرس اول ایرانی در این نشریه بوده است.

نظرات

پاسخ به نظــر بازگشت به حالت عادی ثبت نظر

نـــام
ایمیل
نظر شما
کارکترهایی که در تصویر می بینید را وارد نمایید. (حساس به حروف کوچک و بزرگ)
Captcha