تست عنوان
close
فدراسیون سرآمدان علمی ایران | مقالات | جامعه دانشگاهی در جایگاه مرجعیت علمی در کشور
متن مقاله

تاریخ مقاله : ۱۳۹۵/۱۲/۰۵

تعداد بازدید : ۷۶۳

تعداد رای : ۱۲

جامعه دانشگاهی در جایگاه مرجعیت علمی در کشور

"بیانیه شاخه های فیزیک و ریاضی فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران " وجود گروههای مرجع از ارکان جوامع، و موثر بودن و کارآمدی آنها مایه ثبات و پیشرفت کشورهاست. از این رو در برنامهها و سیاستگذاریهای کلان کشوری نه تنها باید این گروههای مرجع، به عنوان سرمایههای اجتماعی، به رسمیت شناخته شوند، بلکه با تقویت جایگاه آنها، باید از توان و ظرفیت این مراجع در حل معضلات کشور استفاده بهینه به عمل آید.

نیازهای بشری در جوامع امروزی حول محورهایی نظیر امنیت، فرهنگ، بهداشت، اقتصاد، فناوری و علم دستهبندی میشوند. معمولاً گروههایی شناخته شده در هر یک از این محورها مرجعیت اجتماعی دارند. وجود گروههای مرجع از ارکان جوامع، و موثر بودن و کارآمدی آنها مایه ثبات و پیشرفت کشورهاست. از این رو در برنامهها و سیاستگذاریهای کلان کشوری نه تنها باید این گروههای مرجع، به عنوان سرمایههای اجتماعی، به رسمیت شناخته شوند، بلکه با تقویت جایگاه آنها، باید از توان و ظرفیت این مراجع در حل معضلات کشور استفاده بهینه به عمل آید.

تاریخ، به خصوص در دو سده اخیر، موید و مبین آن است که علم و دیدگاه علمی و عمق و میزان نفوذ و تاثیر این دو در جامعه از عوامل مهم در اعتلای بینش و سطح و کیفیت زندگی احاد جامعه و همچنین در طرح و تثبیت جایگاه بین المللی کشورهاست. این دو نکته بر لزوم وجود مرجعیت علمی در جوامع تاکید میکنند. هرچند که ممکن است نقشهایی جانبی و مکمل نیز به دانشگاهها و مجامع علمی-دانشگاهی واگذار شود، تعریف و جایگاه اصلی دانشگاهها و مجامع آکادمیک در جامعه مرجعیت علمی است. برای قرار گرفتن، باقی ماندن و موثر بودن در جایگاه مرجعیت علمی، دانشگاهها و مراکز آکادمیک باید در دو حوزه آموزش و پژوهش در علوم محل ارجاع و اتکا، پاسخگو، به روز، پیشرو و در سطح جهانی سرآمد باشند. نمود و مصداق اصلی مرجعیت در آموزش علوم، ارائه فراگیر دوره های با کیفیت آموزش مدون در رشته های تخصصی در سطوح مختلف دانشگاهی است. دوره های تحصیلات تکمیلی و به ویژه دکتری در ایفای نقش و تثبیت جایگاه مرجعیت علمی مجامع دانشگاهی در کشور نقشی به سزا و ممتاز دارند. حوزۀ پژوهش در علوم باید ناظر به یکی از این دو هدف باشد: نخست، استفاده از دانش موجود برای حل مسائل مختلف- به ویژه مسایل مبتلا به جامعه و کشور و دوم، گسترش مرزهای دانش و افزودن به مجموعۀ علوم بشری و در سطح جهانی. مرجعیت در پژوهش منوط به نیل به این دو هدف است.

در کشور ما با توجه به اقبال عمومی به آموزشهای دانشگاهی، جایگاه مرجعیت در آموزش دانشگاهها از سوی مردم امری کاملاً پذیرفته شده و جاافتاده است و بار اصلی اداره کشور و مدیریت در سطوح مختلف بر دوش همین دانش آموختگان بوده است. هرچند به رغم پیشرفت های چشمگیر در فراگیر شدن و رشد کمّی دوره های آموزش دانشگاهی در مقاطع مختلف- به ویژه در دوره های کارشناسی ارشد و دکتری- به شهادت آمارهای موجود، دانشگاههای کشور از لحاظ کیفیت آموزشی در مرجعیت علمی قرار ندارند. در دو دهه اخیر به همت جامعه آکادمیک و به رغم کمبود امکانات و تنگناهای موجود، از نظر کمیت مقالات پژوهشی رشد در خور توجهی داشته ایم، اما از نظر کیفیت در پژوهش نیز عملکرد مجامع دانشگاهی، در هیچ یک از دو هدف پژوهش در علوم مبین ایفای نقش مرجعیت علمی در کشور نیست. به نظر ما یکی از علل این رشد نامطلوب کیفی در آموزش و پژوهش نبود حمایت قاطع و در خور از طرف مسئولان ذیربط است.

برای کسب و تثبیت جایگاه مرجعیت علمی لازم است که خود مجامع دانشگاهی-اعم از دانشگاه ها و پژوهشگاه ها- با قائل شدن چنین نقش و جایگاهی برای خویش، فعالانه فرهنگسازی های مناسب را انجام دهند. به علاوه نیاز است که مسئولین و سیاستگذاران در مجموعه های وزارت علوم و بهداشت، معاونت علمی ریاست جمهوری و مجموعه دولت، شورای عالی انقلاب فرهنگی و مجلس) از بُعد درج و تثبیت این جایگاه در قوانین (اولاً خود عمیقاً به این جایگاه مجامع دانشگاهی باور داشته باشند و ثانیاً این مهم را سرلوحه خود در تدوین دستورالعمل ها، آیین نامه ها و سایر ابزار سیاستگذاری، مدیریت و جهت دهی قرار دهند. شاخه های فیزیک و ریاضی فرهنگستان علوم آمادگی دارند که تمامی ظرفیت های خود را در جهت تثبیت و ارتقا جایگاه مرجعیت علمی مجامع دانشگاهی کشور به کار گیرند.

نظرات

پاسخ به نظــر بازگشت به حالت عادی ثبت نظر

نـــام
ایمیل
نظر شما
کارکترهایی که در تصویر می بینید را وارد نمایید. (حساس به حروف کوچک و بزرگ)